Sınırdan çıkanlar: Tarayıcıya ne gönderiyorsun?
1. Ortam değişkenleri
Next.js’te ortam değişkenlerinin davranışı tek bir kurala bağlı. NEXT_PUBLIC_ önekiyle başlayanlar tarayıcıya gider, öneki olmayanlar sunucuda kalır.
# Tarayıcıya gider: derleme sırasında JS paketine gömülür NEXT_PUBLIC_ANALYTICS_ID=abcdefghijk # Yalnızca sunucuda kalır DATABASE_URL=postgres://...
İki ayrıntı önemli:
- Gömme işlemi derleme sırasında olur. Değer o an JavaScript paketine yazılır ve donar. Sonradan ortam değişkenini değiştirsen bile paket eski değeri taşır.
- Önek bir etiket değil, bir bildiridir. NEXT_PUBLIC_ ekleyen kişi “bunu herkes görebilir” demiş olur. Bir API anahtarına refleks olarak bu öneki eklemek, anahtarı herkese açmaktır.
Pratik kural: Bir değeri tarayıcıdan okumak zorunda değilsen önek ekleme. Zorundaysan, o değerin zaten gizli olmaması gerektiğini kabul et (analitik kimliği gibi).
2. İstemci bileşenlerine geçen props
Server Component’ten Client Component’e verdiğin her prop, tarayıcıya serileştirilerek gider. Veritabanından çektiğin kullanıcı nesnesinin tamamını bir bileşene verirsen, ekranda göstermediğin alanlar (e-posta, rol, parola özeti) da ağ yanıtında görünür.
Next.js’in veri güvenliği rehberinin önerdiği yaklaşım iki parçalı:
- Veri erişim katmanı (Data Access Layer): Veritabanına dokunan her şey tek bir yerden geçer. Yetki kontrolü de orada yapılır.
- server-only paketi: Bu katmanın dosyalarına import 'server-only' eklersen, biri yanlışlıkla onu bir istemci bileşeninden içe aktarmaya çalıştığında derleme hata verir.
Bir de minimum DTO ilkesi: Bileşene veritabanı satırını değil, ekranın ihtiyaç duyduğu alanları taşıyan küçük bir nesne ver. { ad, avatarUrl } yeterliyse { ad, avatarUrl, email, rol, createdAt } verme.
3. Kullanıcı metni ve HTML
Kullanıcıdan gelen bir metni HTML olarak sayfaya basıyorsan XSS kapısını açmışsındır. React varsayılan olarak metni kaçışlar (escape), bu yüzden {kullaniciMetni} yazmak güvenlidir. Sorun, bu korumayı bilerek kapattığın yerde başlar:
// Tehlikeli: kullanıcı HTML'i olduğu gibi basılıyor
<div dangerouslySetInnerHTML={{ __html: kullaniciHtml }} />Adındaki “dangerous” bir uyarı. Zengin metin göstermen gerekiyorsa önce temizle. OWASP’ın önerdiği araç DOMPurify:
import DOMPurify from 'dompurify'
const temiz = DOMPurify.sanitize(kullaniciHtml)
return <div dangerouslySetInnerHTML={{ __html: temiz }} />Zengin metne gerçekten ihtiyacın yoksa en iyisi hiç HTML basmamak. OWASP de DOM’a yazarken innerHTML yerine textContent tercih etmeyi öneriyor.
Sınırdan girenler: Sunucuya ne geliyor?
4. Server Action’lar herkese açık uç noktalardır
Server Action yazmak fonksiyon yazmaya benzer. Bir butona bağlarsın, çalışır. Bu yüzden onu “arayüzün içindeki bir yardımcı fonksiyon” sanmak çok kolay. Oysa her Server Action, doğrudan POST isteğiyle çağrılabilen bir HTTP uç noktasıdır. Butonu gizlemen, kullanıcıyı o uç noktaya ulaşmaktan alıkoymaz. Arayüzde görünmeyen bir action’ı da tetikleyebilir.
Dolayısıyla kontrol, arayüzde değil action’ın içinde yapılmalı.
5. Kimlik doğrulama yetmez, yetkilendirme şart
İki soru birbirine karışır ama farklıdır:
- Kimlik doğrulama (authentication): Sen kimsin? Giriş yapmış mısın?
- Yetkilendirme (authorization): Bu işlemi yapmaya hakkın var mı?
Yalnızca birincisini kontrol eden bir action, giriş yapmış herhangi birine başkasının verisini silme izni verir. Bu açığın adı IDOR (Insecure Direct Object Reference): Kullanıcı istekteki yaziId’yi değiştirir, sunucu bu kaydın o kullanıcıya ait olup olmadığına bakmadan işlemi yapar.
Doğru hali şöyle:
'use server'
import { auth } from '@/lib/auth' // kendi kimlik doğrulama fonksiyonun
import { db } from '@/lib/db' // kendi veritabanı erişimin
export async function yaziSil(yaziId: string) {
// 1. Kimlik doğrulama: giriş yapılmış mı?
const oturum = await auth()
if (!oturum?.user) throw new Error('Unauthorized')
// 2. Yetkilendirme: bu yazı bu kullanıcının mı?
const yazi = await db.post.findUnique({ where: { id: yaziId } })
if (!yazi || yazi.authorId !== oturum.user.id) throw new Error('Forbidden')
await db.post.delete({ where: { id: yaziId } })
}Burada auth ve db senin projendeki karşılıklarıdır; kütüphane olarak Auth.js, Clerk, Prisma, Drizzle fark etmez. Önemli olan iki kontrolün de sunucuda, işlemden önce yapılması.
6. İstemciden gelen her veri değiştirilebilir
Form alanları, searchParams, başlıklar (headers), çerezler, action’a geçen argümanlar. Hepsi kullanıcının elinde. Arayüzde bir <select> yalnızca üç seçenek sunuyor diye sunucuya yalnızca üç değer geleceğini varsayamazsın. Sunucuda doğrula: tip, uzunluk, izin verilen değer kümesi. Şema doğrulama kütüphaneleri (Zod gibi) bunun için ideal.
7. Dönüş değerleri de sınırı geçer
Action’dan döndürdüğün her şey tarayıcıya gider. “Başarılı” bilgisi için bütün kullanıcı nesnesini döndürmenin anlamı yok. Yalnızca gerekeni döndür.